Leestijd: 3 min

Waarom?

Wie, wat, waar en wanneer. Op de middelbare school, bij biologie, als we een experiment of klein nietszeggend proefje moesten doen, dan was het eerste wat je deed een onderzoeksvraag opstellen. En laten we eerlijk zijn: dat is nu op Saxion niet anders.

Waarom?

Waarom?
Foto: Tessa Wiegerinck

Ieder onderzoek begint bij een onderzoeksvraag. Mijn biologiedocent zei altijd: "wie, wat, waar en wanneer, maar nooit waarom." Volgens hem was een waaromvraag een slechte vraag. Maar volgens mij is het juist de enige vraag die er werkelijk toe doet.

Geen slecht woord over mijn oude geitenwollensokken-dragende biologiedocent. Dat was echt een topkerel. Hij heeft ook wel gelijk als het aankomt op kwantitatief onderzoek aangezien een waaromvraag moeilijk te kwantificeren is. Een waaromvraag is interessant aangezien deze vragen nooit helemaal te beantwoorden zijn. 

Tom ligt in het ziekenhuis. Je kunt dan vragen waarom Tom in het ziekenhuis ligt. Omdat hij uitgleed op het ijs en zijn arm brak, bijvoorbeeld. Dat beantwoordt de vraag tot ieders tevredenheid. Maar iemand van een andere planeet zou niet tevreden zijn met dat antwoord, hij zou er niks van begrijpen. Waarom is Tom naar het ziekenhuis gegaan? Omdat Toms vader hem zag vallen en de ambulance belde. Waarom belde Toms vader de ambulance? Omdat Toms vader geïnteresseerd is in zijn zoons gezondheid, dat geldt niet voor alle vaders. Sommige vaders zijn niet geïnteresseerd in hun zoons gezondheid, als ze dronken of boos zijn. Om een waaromvraag te beantwoorden heb je een frame nodig waarvan je aanneemt dat het klopt en waar is. Anders kun je eeuwig doorgaan met waarom. Waarom gleed Tom uit op het ijs? Omdat ijs glad is, iedereen weet dat. Je kunt dat nu aannemen en tevreden zijn dat de vraag is beantwoord. Of je kunt doorvragen, waarom is ijs glad? Dan wordt het interessant. Want ijs is in dat opzicht heel speciaal want ijs is glad omdat als je er opstaat de druk van je schoen ervoor zorgt dat het ijs een heel klein beetje smelt. Hierdoor krijg je een instantaan klein wateroppervlak waarover je glijd. Waarom gebeurt dit bij ijs en niet bij andere materialen? Omdat water uitzet als het bevriest dus de druk van je schoen werkt dit tegen en laat het weer smelten, andere materialen krimpen juist als ze bevriezen, dus als je er druk op uitoefent blijven ze in vaste vorm. Een beetje onderzoekende student zit nu met de vraag "waarom zet water uit als het bevriest en andere materialen niet?"Dat heeft te maken met de molecuulstructuur en de krachten die ze op elkaar uitoefenen.

Je kunt door en door vragen, maar om uiteindelijk tot een antwoord te komen moet je begrijpen wat je wel weet en moet het bekend zijn wat je niet weet. Dat maakt waaromvragen lastig. Je moet het met elkaar eens zijn tot welk niveau je dingen wilt verklaren: ben je een doorsnee persoon, een student of een alien die niks van de aarde weet? Dat maakt waaromvragen juist leuk, als je maar lang genoeg doorvraagt worden waaromvragen vanzelf interessant. 

Lees ook: